Schorzenia

Polipy

Najbardziej przekonywającym dowodem potwierdzającym teorię rozwoju raka jelita grubego na podłożu gruczolaka jest Polipowatość Gruczolakowa Rodzinna (Familial Adenomatous Polyposis = FAP). Jest to jednostka chorobowa, w której u jednego pacjenta znajduje się w jelicie grubym kilkaset do kilku tysięcy gruczolaków, które mają szczególną skłonność do złośliwienia. Gruczolaki te są zwykle różnej wielkości, mogą też mieć rozmaitą strukturę histologiczną. U około 2/3 pacjentów, już w momencie pierwszego zgłoszenia się do lekarza z powodu biegunki lub krwawienia, stwierdza się w pełni rozwiniętego, inwazyjnego, znacznie zaawansowanego raka. Co więcej, w czasie zabiegu operacyjnego, u prawie połowy tych chorych znajduje się więcej niż jedno ognisko raka, podczas gdy raki synchroniczne w ogólnej populacji opisywane są tylko u 2,6% pacjentów. Choroba ta uwarunkowana jest przez dziedziczne mutacje genu supresorowego APC (Adenomatous Polyposis Coli), obserwowane w ponad 60% przypadków. Gruczolaki zaczynają pojawiać się u dzieci osób z FAP w drugiej lub trzeciej dekadzie życia, zaś rak najczęściej na przełomie dekady czwartej i piątej (ok. 30 lat wcześniej niż w ogólnej populacji). Z danych rejestru pacjentów cierpiących z powodu FAP wynika, że im dłużej gruczolaki znajdują się w jelicie, tym większe jest prawdopodobieństwo przemiany złośliwej i rośnie ono od 10%, poprzez 33%, 66% do 100%, odpowiednio: po upływie 5, 10, 30 i 35 lat trwania choroby. Z tego powodu, zasadniczym zadaniem klinicysty jest szczegółowe zebranie wywiadów rodzinnych oraz wykonanie badań koloskopowych u wszystkich członków rodziny chorego, celem wykrycia u nich podobnych zmian polipowatych, zanim ulegną one przemianie złośliwej. Jedynym sposobem leczenia pacjentów z FAP powinna być totalna proktokolektomia, która całkowicie eliminuje ryzyko rozwoju raka w przyszłości. Bardziej oszczędzający zabieg chirurgiczny, jakim jest kolektomia z zespoleniem krętniczo-kątniczym, naraża chorego na nadal istniejące ryzyko pojawiania się nowych gruczolaków i ewentualnej dalszej ich przemiany w raka w pozostawionej odbytnicy. Ryzyko to, nawet u ściśle kontrolowanych pacjentów z FAP, określane jest na 7-13% po upływie 10-25 lat od kolektomii. W ostatniej dekadzie opublikowano prace dokumentujące zmniejszenie zapadalności na raka okrężnicy i odbytnicy aż o 75-90% u pacjentów poddanych w przeszłości endoskopowej polipektomii gruczolaków, w porównaniu z grupami kontrolnymi osób, którym polipów nie usuwano (6). Te niezwykle optymistyczne dane stanowią jeszcze jeden istotny dowód słuszności koncepcji o przemianie gruczolaków w raki jelita grubego i potwierdzają potrzebę profilaktycznego usuwania polipów znajdowanych w czasie koloskopii.

Marcin Nowak - ZnanyLekarz.pl