Schorzenia

Rak okrężnicy

Przyjmuje się iż większość (99%) raków rozwija się na podłożu gruczolaka- uszypułowanego
(96%) lub nieuszypułowanego (flat adenoma)-3 %.Zakłada się też możliwość wystąpienia raka za podłożu niezmienionej histologicznie błony śluzowej- tzw.de novo typ raka. Zgodnie z teorią Vogelsteina karcynogeneza obejmuje ciąg następujących po sobie zmian normalnej błony śluzowej, poprzez nadmierną jej proliferację, wytworzenie gruczolaka i jego przemianę w raka. Obserwowane zmiany morfologiczne mają swe podłoże genetyczne. Powstanie i rozwój nowotworu jest wynikiem zmian w obrębie genomu komórki w postaci transdukcji, insercji i mutacji punktowych prowadzących do zmiany protoonkogenów w onkogeny. Oddzielną drogą karcynogenezy jest wystąpienie błędów replikacji fenotypoweję (RER +) spowodowanej mutacją genów germinalnych (DNA MMR) takich jak hMSH,MLH1,PMS1 - odpowiedzialnych za zdolności naprawcze uszkodzonego DNA, zależnym od niestabilności mikrosatelitów (MSI).

Rodzina geny supresorowe obejmuje następujące geny:

  • APC (gen polipowatości rodzinnej) zlokalizowany w chromosomie 5,występujący w FAP (100%) i sporadycznych rakach j.grubego(60%),inicjujący powstanie gruczolaka
  • MCC(mutated colorectal carcinoma)zlokalizowany w chromosomie 5q,kodujący produkcję białka odpowiedzialnego za przekazywanie sygnałów międzykomórkowych
  • Gen p53 obecny w chromosomie 17p kodujący białko regulujące jądrową transktypcję - jego występowanie jest czynnikiem prognostycznym występowania przerzutów
  • DCC-(delated colorectal carcinoma)w chromosomie 18 q, a jego brak stanowi dobry czynnik prognostyczny przeżycia.

Rodzina onkogenów odpowiedzialnych za niekontrolowaną proliferację obejmuje m.in.; podgrupy genów H-ras,K-ras i N-ras oraz geny jądrowe c-myc i C-src. Następowa utrata obu alleli APC (np. przy wrodzonym-FAP- lub nabytym braku jednego z nich) powoduje hiperproliferację błony śluzowej i wytworzenie wczesnego gruczolaka. Następowa utrata DCC lub mutacja ras dopełniona mutacją p53 prowadzi do rozwoju taka(Fearon.Vogelstein). Nagromadzeniu genetycznych zaburzeń towarzyszy równolegle progresja zmian błony śluzowej od normalnej poprzez gruczolaka do raka. Podobnie nagromadzenie wielokrotnych mutacji u chorych z fenotypem RER+ i błędami naprawy DNA prowadzi do wzrostu genetycznej niestabilności co daje w efekcie wyselekcjonowanie komórek odpornych na normalne procesy regulacji wzrostu. Coraz częściej charakterystyka molekularna i genetyczna znajduje zastosowanie nie tylko w praktyce klinicznej ale także w badaniach pogłębionych identyfikujących chorych ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka jelita grubego.

Marcin Nowak - ZnanyLekarz.pl