Schorzenia

Rak odbytu

Uwarunkowania anatomiczne.
Kanał odbytu stanowiący końcowy odcinek odbytnicy ma długość ok. 2-3 cm i rozpoczyna się na górnym brzegu mięśni zwieraczy(pierścień odbytowo-odbytniczy) i sięga do połączenia anodermy ze skórą odbytu pokrytej nabłonkiem rogowaciejącym płaskim wraz ze wszystkimi jej przydatkami. Poniżej tej granicy rozciąga się pas skóry o promieniu 4-5 cm nazywany brzegiem odbytu. Kanał odbytu wyścielony jest błoną śluzową tworzącą kolumny Morganiego zakończone brodawkami odbytu,oraz zastawkami (kryptami) stanowiącymi ujścia gruczołów odbytniczych.Linia zatok (krypt) odbyt zwana linią grzebieniastą stanowi granicę dwóch części filogenetycznych-poniżej tej linii rozci ąga się nabłonek anodermy pochodzenia ektodermalnego. Powyżej zlokalizowana jest tzw. strefa przejściowa, długości ok. 10-12 mm stanowiąca przejście nabłonka walcowatego jednowarstwowego odbytnicy w nabłonek wieloszeregowy walcowaty, sześcienny lub nabłonek przejściowy, wielorzędowy aż do nabłonka wielowarstwowego płaskiego (początkowo bez przydatków skórnych) a poniżej zawierający już mieszki włosowe a w obrębie brzegu odbytu także gruczoły łojowe i potowe.

Epidemiologia:
Nowotwory kanału i brzegu odbytu występują stosunkowo rzadko-stanowią one 1-2% nowotworów jelita grubego co daje ok. 200 nowych zachorowań rocznie w Polsce. Najczęściej stwierdza się raka płaskonabłonkowego, ale występują tu także raki gruczołowe, rak z komórek przejściowych oraz inne rzadkie postacie nowotworów (czerniak). Większośc nowotworów występuje u mężczyzn po 60 roku życia, choć ostatnio notuje się wzrost zachorowań także u młodych homoseksualnych mężczyzn ok. 45 r. Życia.Inne postacie jak choroba Bowena występują raczej u kobiet, szczególnie po przebytym raku szyjki macicy i mających wielu patrnerów seksualnych. Czynniki ryzyka zachorowania na raka odbytu obejmują przede wszystkim zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV typu 16 i 18) powodującego wystąpienie kłykcin kończystych (stan przedrakowy),oraz innymi schorzeniami przenoszonymi drogą płciową jak kiła, rzeżączka, Chlamydia. Do innych czynników ryzyka zalicza się chorobę Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, leukoplakię, zmiany popromienne i przewlekłe przetoki okołoodbytnicze. Schorzenie rozwija się częściej u palaczy tytoniu, chorych na immunosupresji (np po przeszczepie nerki). Stany przejściowe, poprzedzające rozwój raka inwazyjnego stanowią: dysplazja typy ACI (anal intraepithelial neoplasia),choroba Bowena (śródnabłonkowa postać raka płaskonabłonkowego) i choroba Pageta (adenoca in situ). Zakażenie wirusem HPV towarzyszy rozwojowi raka w około 20-100%,i towarzyszy im z reguły znaczna dysplazja.

Marcin Nowak - ZnanyLekarz.pl