Schorzenia

Popromienne zapalenie odbytnicy

Postępowanie terapeutyczne u pacjentów z ostrą reakcją popromienną jest częściej problemem dla radioterapeuty niż gastroenterologa. W dotychczasowych badaniach oceniano skuteczność misoprostolu, kwasu masłowego, amifostinu, sukralfatu, pochodnych kwasu 5-aminosalicylowego (5-ASA) i oktreotydu. Żaden z tych preparatów nie wszedł do rutynowej profilaktyki zmian wczesnych.

Próby leczenia farmakologicznego PZJG dotyczą następujących preparatów: pochodnych kwasu 5-ASA, metronidazolu, glikokortykoidów, sukralfatu, formaliny, krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i witaminy A. Nieskuteczne w tym typie uszkodzenia popromiennego okazały się sulfasalazyna i kwasy tłuszczowe.

Chemiczną kauteryzację ognisk naczyniowych, stanowiących źródło krwawienia, wywołuje 4% roztwór formaliny. Skuteczność w postępowaniu z owrzodzeniami przebiegającymi z wtórnymi objawami bólowymi w PZJG wykazano w zakresie doustnego stosowania witaminy A.

Metody endoskopowe wydają się dziś metodami z wyboru u pacjentów z PZJG powikłanym niedokrwistością, a zatem z dominującym objawem krwawienia. Obliteracja teleangiektazji jest możliwa na drodze metod kontaktowych (sonda cieplna, elektrokoagulacja dwubiegunowa) i niekontaktowych, do których należą techniki laserowe i terapia bimerem argonowym. Laser argonowy wymaga dwóch do trzech sesji w celu zatrzymania krwawienia.

Postępowanie chirurgiczne stanowi dziś metodę ostatniego wyboru, śmiertelność w operacjach ze wskazań nagłych może sięgać 50%, w innych doniesieniach - 3%. Odcinkowa resekcja, kolostomia lub by-pass mogą być zastosowane przy przetrwałym krwawieniu z odbytnicy, nawracającym owrzodzeniu, niedrożności jelita grubego, perforacji, przetokach.

Nie ma jednej uniwersalnej, w pełni bezpiecznej i skutecznej metody leczenia przewlekłego popromiennego zapalenia jelita grubego. Stosowane przez autorów prac skale ocen nie są ujednolicone, stąd porównywanie wyników jest utrudnione. Brakuje dużych randomizowanych i wieloośrodkowych badań dokumentujących przewagę poszczególnych metod nad placebo oraz prac uwzględniających wpływ stosowanej terapii na jakość życia pacjentów. Istotnym aspektem w podejmowaniu decyzji leczniczych jest świadomość lekarza, że ma do czynienia z powikłaniem po leczeniu najczęściej ratującym życie, ale nierzadko istotnie obniżającym jego jakość. Ważnym wyzwaniem w dobie wzrastającej częstości nowotworów i rozpowszechnienia radioterapii jest określenie markerów podatności genetycznej na uszkodzenie popromienne zdrowej tkanki oraz próby ustalenia profilaktyki zmian ostrych oraz PZJP.

Marcin Nowak - ZnanyLekarz.pl