Procedury

USG przezodbytnicze

Ultrasonografia endorektalna i endoskopowa są odmianami endokawitalnych metod badania ultradźwiękowego w których przy użyciu specjalnie skonstruowanych sond wprowadzanych  do światła odbytnicy i pozostałych odcinków jelita grubego wykorzystuje się metodę „bezpośredniego przyłożenia” dla zbadania ściany i narządów otaczających wykorzystując przy tym wiązkę ultradźwięków wysokiej częstotliwości. Poprzez wprowadzenie sondy do światła odbytnicy jest możliwe jej bezpośrednie przyłożenie do dowolnie wybranego fragmentu ściany  odbytnicy oraz uzyskuje się możliwość zbadania z niedużej odległości otaczających tkanek i narządów miednicy małej. Wprowadzając zaś sondę ultradźwiękową umieszczoną w końcówce kolonoskopu do dalszych odcinków jelita grubego możemy na tej samej zasadzie zbadać pozostałą część okrężnicy oraz przylegające do niej tkanki i narządy. W ten prosty sposób uzyskuje się polepszenie kilku istotnych składowych mających wpływ na jakość otrzymywanego obrazu ultrasonograficznego. Po pierwsze bezpośrednie przyleganie sondy ultrasonograficznej do ściany jelita pozwala na ocenę jego pełnej grubości ściany eliminując liczne bariery akustyczne, które utrudniają a często nawet uniemożliwiają takie badanie techniką przezskórną co dotyczy także głęboko położonych narządów miednicy, do których w ten sposób uzyskuje się dostęp bezpośredni.  Unika się w ten sposób naturalnych barier akustycznych. Do nich zaliczamy nadmiernie rozwiniętą podskórną tkankę tłuszczową, która rozprasza  i osłabia w dużym stopniu  wiązkę ultradźwięków, przez co istotnie zmniejsza się ostrość i czytelność otrzymywanych obrazów ultrasonograficznych. Stają się one wówczas nieostre, mało kontrastowe i mogą być fałszywie interpretowane. Efekt ten można by częściowo skompensować stosując ultradźwięki o niższej częstotliwości ale to z kolei powoduje znaczną utratę wskaźnika rozdzielczości i nieostrość uzyskanego obrazu. Podobnie powietrze czy gaz zawarty w jelitach stanowi bardzo silną barierę akustyczną dla ultradźwięków. Jest ona tak duża że np., na granicy środowisk tkanka/gaz następuję całkowite wewnętrzne odbicie ultradźwięków, i wówczas narządy położone poza tą barierą znajdując się w tzw. „cieniu akustycznym” i są mało niewidoczne.  Podobnie wygląda sytuacja gdy na drodze ultradźwięków znajduje się uwapniona tkanka. Ma to miejsce w przypadku kości, zwapnień w tkankach zmienionych chorobowo, oraz w przypadku konkrementów w drogach żółciowych czy moczowych. W tych przypadkach również powstaje cień akustyczny który przesłania będące przedmiotem oceny znajdujące się za nim struktury. Wymienione powyżej niedogodności eliminuje bezpośrednie przyłożenie głowicy ultrasonograficznej do badanej zmiany, co ma miejsce w technice ultrasonografii endokawitalnej, wykorzystując dostęp od strony naturalnych jam ciała.
Kolejną może najbardziej istotną  zaletą endorektalnej i endoskopowej ultrasonografii jest możliwość zastosowania ultradźwięków o wyższej częstotliwości niż ma to miejsce w badaniu przezskórnym. W badaniach przezskórnych dla oceny narządów miednicy stosuje się najczęściej ultradźwięki o częstotliwości 3,5 MHz, zaś, do badań endorektalnych częstotliwości wyższe w zakresie od 5,0 do 10 MHz, zaś do badań w ultrasonografii kolonoskopowej częstotliwości od 5.0 do 20 MHz. Takich częstotliwości ultradźwięków nie można stosować w badaniu przezskórnym ponieważ zasięg głębokości  penetracji wiązki ultradźwięków w głąb jamy brzusznej maleje wraz ze wzrostem ich częstotliwości, co uniemożliwia dobrą ocenę głębiej położonych narządy miednicy.

Marcin Nowak - ZnanyLekarz.pl